«Κοπιωπία» ή «computer vision syndrome» – νιώθετε συχνά πόνο και κούραση στα μάτια σας;

 Παραπονιέστε συχνά για πόνο και κούραση στα μάτια σας;

Περνάτε πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή ή στο τάμπλετ;

Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από σύνδρομο «Κοπιωπίας»  ή διαφορετικά «computer vision syndrome».

Η καθημερινότητα μας απαιτεί πολύωρη ενασχόληση σε υπολογιστή – τάμπλετ – κινητό, είτε λόγω εργασίας είτε λόγω διασκέδασης. Όλοι εμείς λοιπόν που περνάμε ώρες ατελείωτες μπροστά σε μια οθόνη είμαστε επιρρεπείς στο να αναπτύξουμε το σύνδρομο της κοπιωπίας ή διαφορετικά «computer vision syndrome».

Επίσης, τα παιδιά μας είναι μια ακόμη ομάδα υψηλού κινδύνου καθότι και αυτά περνάνε ατελείωτες ώρες μπροστά από μια οθόνη – υπολογιστή – tablet, είτε για το διάβασμα τους είτε στον ελεύθερο χρόνο τους παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Μελέτες έχουν δείξει ότι 70-90% των ατόμων που χρησιμοποιούν καθημερινά ηλεκτρονικούς υπολογιστές εκδηλώνει ένα ή περισσότερα συμπτώματα του συνδρόμου κοπιωπίας.

Παρά την ονομασία τα συμπτώματα αυτά δεν αφορούν μόνο την όραση αλλά μπορεί να είναι και νευρολογικά όπως π.χ. πονοκέφαλος ή μυοσκελετικά π.χ. πόνος στον αυχένα ή στην πλάτη.

Ποια τα συμπτώματα της κοπιωπίας:

– Πιο σύνηθες είναι το αίσθημα καύσου και τσουξίματος, κνησμός , τσούξιμο, κοκκίνισμα

– Πιο σπάνια είναι η ξηροφθαλμία, θόλωμα της όρασης έως και διπλωπία.

Γιατί συμβαίνει, ποια τα αίτια ;

Σε αντίθεση με τις λέξεις που είναι τυπωμένες στο χαρτί, οι ηλεκτρονικές λέξεις αποτελούνται από πίξελ τα οποία έχουν ασαφή όρια και έτσι δυσκολεύονται τα μάτια να εστιάσουν πάνω τους.

Επιπλέον, όταν κοιτάζουμε μια οθόνη βλεφαρίζουμε λιγότερο (12-15 φορές το λεπτό αντί για το σύνηθες που είναι 17) με συνέπεια τα μάτια να αναπτύσσουν ξηρότητα και ερεθισμό.

Τι πρέπει να προσέξουμε:

– Η απόσταση του κεφαλιού από την οθόνη θα πρέπει να απέχει 50-60 εκατοστά και το κέντρο της και να βρίσκεται 10-18 εκατοστά χαμηλότερα από το επίπεδο των ματιών, ώστε να μην αναγκαζόμαστε να ανοίγουμε διάπλατα τα μάτια μας και να διατηρείται σε χαλαρή θέση ο αυχένας.

Ο ελλιπής φωτισμός και οι αντανακλάσεις του φωτός επίσης προκαλούν πρόβλημα. Η οθόνη θα πρέπει να είναι πιο φωτεινή από το περιβάλλον ώστε να συστέλλονται οι κόρες των ματιών και να έχουν τα μάτια μεγαλύτερο εύρος εστίασης.

Υπάρχει θεραπεία για τα συμπτώματα της κοπιωπίας;

– Ακολουθήστε τον κανόνα «20-20-20» όταν είστε μπροστά στο computer σας: κάθε 20 λεπτά να κάνετε διάλειμμα για 20 δευτερόλεπτα, κοιτάζοντας κάτι που θα βρίσκετε 20 πόδια (6 μέτρα) μακριά σας.

– Χρησιμοποιήστε άφοβα και άφθονα τεχνητά δάκρυα. Τα τεχνητά δάκρυα μειώνουν την ξηρότητα και το αίσθημα του καύσου που οφείλονται στο σύνδρομο της κοπιωπίας. Η καθημερινή τους χρήση ενδύκνειται από τους οφθαλμιάτρους ακόμη και για παιδιά.

Προστατέψετε τα μάτια σας από τον ήλιο και τον χειμώνα

Οι περισσότεροι από εμάς, λόγω του ότι ζούμε σε μία χώρα με έντονη ηλιοφάνεια, είμαστε πολύ επιμελείς στην χρήση αντηλιακών και γυαλιών ηλίου κατά την διάρκεια του καλοκαιριού. Τον χειμώνα όμως, συχνά αμελούμε να λάβουμε μέτρα αντηλιακής προστασίας και αυτό συμβαίνει παρ’ όλο που οι μελέτες έχουν δείξει ότι άσχετα από την εποχή, η απροστάτευτη έκθεση στον ήλιο αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης οφθαλμικών παθήσεων.

Σε μία πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο δερματολογικό, επιστημονικό περιοδικό Archives of Dermatology, οι ερευνητές μέτρησαν τα επίπεδα της υπεριώδους ακτινοβολίας σε 32 χειμερινά θέρετρα μεγάλου υψομέτρου της Βόρειας Αμερικής και κατέγραψαν τις συνήθειες χιλιάδων χιονοδρόμων, όσον αφορά την χρήση αντηλιακής προστασίας όπως καπέλα, αντηλιακές κρέμες, γυαλιά ηλίου, μάσκες κτλ. Η μελέτη έδειξε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων, χρησιμοποιεί τέτοια μέσα προστασίας μόνο περιστασιακά και όχι σε συστηματική βάση, όπως θα έπρεπε.

Η ηλιακή ακτινοβολία που ανακλάται από το χιόνι είναι πολύ βλαβερή για τα μάτια, ακόμα και σε μέρες με έντονη νέφωση. Όπως είναι αναμενόμενο, η βλαβερή επίδραση της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας αυξάνεται όσο αυξάνεται το υψόμετρο (>1500μ), όσο παρατείνεται ο χρόνος έκθεσης στον ήλιο και κατά την διάρκεια των μεσημεριανών ωρών.
Αρχικά, μετά από πολύωρη, απροστάτευτη έκθεση στον ήλιο επηρεάζεται η οφθαλμική επιφάνεια με αποτέλεσμα μετά από 6 με 12 ώρες να εμφανίζεται η λεγόμενη «φωτοκερατίτιδα». Κύρια συμπτώματα της φωτοκερατίτιδας είναι το έντονο αίσθημα ξένου σώματος, η φωτοφοβία και η δακρύρροια. Τα συμπτώματα αυτά ευτυχώς, δεν είναι σοβαρά και αντιμετωπίζονται σχετικά εύκολα με την χρήση κολλυρίων για μικρό χρονικό διάστημα. Μακροπρόθεσμα όμως και σε περιπτώσεις παρατεταμένης έκθεσης, μπορεί να εμφανιστούν άλλες πιο σοβαρές οφθαλμικές παθήσεις όπως καταρράκτης, ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, πτερύγιο και κάποιες σπάνιες μορφές καρκίνου του δέρματος των βλεφάρων.

Οι βλαβερές συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας στα μάτια και στο δέρμα είναι αθροιστικές, κάτι που σημαίνει ότι ο κίνδυνος για εμφάνιση σοβαρών παθήσεων είναι διαρκής και αυξάνεται συνεχώς, όσο περισσότερο εκτίθεται κανείς στον ήλιο χωρίς προστασία. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την βαρύτητα που έχει η αντηλιακή προστασία των ματιών και του δέρματος στα παιδιά. Ειδικοί λένε ότι δεδομένου ότι τα παιδιά περνούν συγκριτικά με τους ενήλικες περισσότερο χρόνο κάτω από τον ήλιο, μέχρι και 50% της συνολικής έκθεσης της ζωής ενός ατόμου στην υπεριώδη ακτινοβολία γίνεται μέχρι την ηλικία των 18 ετών. Επίσης, πρέπει να τονίσουμε ότι τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα σε βλάβες του αμφιβληστροειδούς χιτώνα, λόγω του ότι ο φακός του ματιού τους είναι πιο διαυγής, επιτρέποντας έτσι την διείσδυση περισσότερης βλαβερής υπεριώδους ακτινοβολίας στους εσωτερικούς χιτώνες του ματιού. Για τον λόγο αυτό, σιγουρευτείτε ότι τα παιδιά σας χρησιμοποιούν καλής ποιότητας γυαλιά ηλίου.

Συστήνουμε να είστε ιδιαιτέρως προσεκτικοί και να λαμβάνετε όλα τα μέτρα αντηλιακής προστασίας κατά την διάρκεια και των χειμερινών μηνών του έτους, ιδιαίτερα όταν βρίσκεστε σε ορεινό μέρος με μεγάλο υψόμετρο, έτσι ώστε να μπορείτε να απολαύσετε τις χειμερινές σας δραστηριότητες χωρίς να βλάψετε την υγεία των ματιών σας.

Το άρθρο έχει επιμεληθεί ο Νίκος Παγώνης Χειρούργος Οφθαλμίατρος του Οφθαλμολογικού Κέντρου Provision και Μέλος της Αμερικανικής Εταιρίας Χειρουργικής Καταρράκτη και Διαθλαστικής Χειρουργικής (A.S.C.R.S.).

Προστατέψετε τα μάτια των παιδιών σας από τον ήλιο

Στο παιδί σας αντηλιακό βάζετε! Γυαλιά ηλίου βάζετε;

Όλοι χρησιμοποιούμε αντηλιακό για να προστατεύσουμε το δέρμα των παιδιών μας από την βλαβερή ηλιακή ακτινοβολία ωστόσο οι περισσότεροι γονείς αγνοούν τη χρήση γυαλιών ηλίου στα παιδιά τους και πόσο βλαβερές είναι οι συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας στα μάτια.

Οι βλαβερές συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας στα μάτια και στο δέρμα είναι αθροιστικές, κάτι που σημαίνει ότι ο κίνδυνος για εμφάνιση σοβαρών παθήσεων είναι διαρκής και αυξάνεται συνεχώς. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την βαρύτητα που έχει η αντηλιακή προστασία των ματιών και του δέρματος στα παιδιά.

Ειδικοί λένε ότι δεδομένου ότι τα παιδιά περνούν συγκριτικά με τους ενήλικες περισσότερο χρόνο κάτω από τον ήλιο, μέχρι και 50% της συνολικής έκθεσης της ζωής ενός ατόμου στην υπεριώδη ακτινοβολία γίνεται μέχρι την ηλικία των 18 ετών.  Επίσης, πρέπει να τονίσουμε ότι τα παιδιά και οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις ακτίνες του ήλιου, λόγω του ότι ο φακός του ματιού τους είναι πιο διαυγής και δεν μπορεί να φιλτράρει την υπεριώδη ακτινοβολία τόσο αποτελεσματικά όσο οι ενήλικες, προκαλώντας βλάβη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Το μέσο παιδί παίρνει σε περίπου τρεις φορές την ετήσια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του μέσου ενήλικα , ενώ εκτιμάται ότι το 25 % της έκθεσης της ζωής ενός ατόμου συμβαίνει πριν την ηλικία των 18 .

Σιγουρευτείτε ότι τα παιδιά σας χρησιμοποιούν καλής ποιότητας γυαλιά ηλίου για την προστασία των ματιών τους.

Παιδοφθαλμολογικός έλεγχος – όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την όραση των παιδιών μας

Στο οφθαλμολογικό κέντρο Provision υπάρχει εξειδικευμένο τμήμα Παιδοφθαλμολογίας

Ο πρώτος παιδοοφθαλμολογικός έλεγχος

Η πρώτη εξέταση των ματιών του παιδιού θα πρέπει να γίνεται στο μαιευτήριο, αμέσως μετά την γέννηση του. Η εξέταση στα νεογνά γίνεται με έμμεση οφθαλμοσκόπηση κατά την οποία ελέγχονται παθήσεις όπως συγγενής καταρράκτης και συγγενής γλαύκωμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας μέχρι το 2020 όλα τα νεογνά θα πρέπει να εξετάζονται και οφθαλμολογικά.

Παιδιά που έχουν γεννηθεί πρόωρα, ιδίως αυτά που έχουν μπει σε θερμοκοιτίδα, καλό είναι να εξετάζονται από οφθαλμίατρο και να ακολουθούνε ένα πιο τακτικό και ενδελεχή έλεγχο, σύμφωνα με τις ενδείξεις του οφθαλμιάτρου.

Ένα στα πέντε παιδιά ηλικίας 5 ετών εμφανίζουν κάποια οφθαλμολογική πάθηση, συνεπώς καταλαβαίνουμε πόσο απαραίτητη είναι η τυπική διαδικασία του οφθαλμολογικού ελέγχου που επιβάλλει η ελληνική πολιτεία σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες.

Η αμερικάνικη ακαδημία οφθαλμολογίας – ΑΑΟ (www.aao.org) και η αμερικανική ακαδημία παιδιατρικής – AAP (www.aap.org) προτείνουν να γίνεται έλεγχος στις ακόλουθες ηλικίες:

Μετά τη γέννηση (στο μαιευτήριο)
6 μηνών εώς 1 έτους (ιδιαίτερα εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αμβλυωπίας, στραβισμού, συγγενούς καταρράκτη, συγγενούς γλαυκώματος ή ρετινοβλαστώματος)
Σε ηλικία 3 ετών
Πριν ξεκινήσει το σχολείο
Κάθε χρόνο μέχρι την ηλικία των 10 ετών και μετά στα 12, στα 15 και στα 18, αν δεν διαπιστωθεί οφθαλμολογική πάθηση.

Ένας πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος περιλαμβάνει:

Κερατομετρία
Μέτρηση οπτικής οξύτητας
Τονομέτρηση
Εξέταση στην Σχισμοειδή Λυγνία
Αντίληψη χρωμάτων
Εκτίμηση στερεοσκοπικής όρασης (τρισδιάστατη όραση)
Ορθοπτική Μελέτη (Στραβισμός & Οφθαλμοκινητικότητα)
Κυκλοπληγία (Λεπτομερής μελέτη λανθάνοντων διαθλαστικών σφαλμάτων και μελέτη βυθού)

Ο ρόλος του γονέα

Η παρατηρητικότητα του γονέα παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της όρασης του παιδιού. Ο γονιός μπορεί και μόνος του να παρατηρήσει τυχόν προβλήματα όρασης με τους εξής τρόπους:

Φέρνοντας κάτι έντονο και χρωματιστό μπροστά στα μάτια του παιδιού και απομακρύνοντας το αργά, ο γονιός μπορεί να παρακολουθήσει εάν το παιδί το ακολουθεί με τα μάτια του.
Αν το παιδί είναι άνω των 2 ετών, θα πρέπει να βλέπει εξαιρετικά καλά και με λεπτομέρειες μακριά. Αν ο γονιός παρατηρήσει ότι το παιδί δυσκολεύεται να δει μακριά, θα πρέπει να απευθυνθεί σε οφθαλμίατρο.
Ένα καλό τεστ είναι να κλείσει ο γονιός μια το ένα και μια το άλλο μάτι για να ελέγξει ότι βλέπει εξίσου καλά και με τα δύο μάτια.

Ο ρόλος της κληρονομικότητας και της πρόληψης

Η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός είναι κληρονομικές παθήσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως εάν ένας γονιός έχει κάποια από τις αναφερόμενες παθήσεις, θα τις αποκτήσει το παιδί του. Παρομοίως, γονείς που δεν έχουν κάποια τέτοια πάθηση δεν σημαίνει ότι τα παιδιά τους δεν έχουν πιθανότητα να την εμφανίσουν.
Η μυωπία για παράδειγμα, καθορίζεται γενετικά και εξελίσσεται παράλληλα με την ανάπτυξη του ματιού και δεν υπάρχει τρόπος να την αποτρέψει κανείς, τουλάχιστον με τα όσα είναι γνωστά μέχρι σήμερα στον επιστημονικό κόσμο.

Για να προλάβουμε τυχόν προβλήματα στα μάτια των παιδιών θα πρέπει να τα ρωτάμε συχνά αν βλέπουν καλά, αλλά και να το παρατηρούμε και οι ίδιοι, από τον τρόπο που βλέπουν τηλεόραση, που κάθονται στην οθόνη του υπολογιστή–ταμπλέτα, που διαβάζουν κ.λπ.
Αν για παράδειγμα έρχονται πολύ κοντά στην τηλεόραση, ίσως να μην βλέπουν καθαρά μακριά. Επίσης, στα αγόρια θα πρέπει να παρατηρούμε εάν μπορούν να διακρίνουν τα βασικά χρώματα, το πράσινο, το κόκκινο, το μπλε, και το κίτρινο.

Οι περισσότεροι γονείς ανησυχούν για την επίδραση του διαβάσματος και της πολύωρης παρακολούθησης τηλεόρασης, στην όραση του παιδιού τους. Έρευνες της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας (AAO – www.aao.org) υποστηρίζουν πως τέτοιες δραστηριότητες που είναι απαιτητικές για την όραση, δεν προκαλούν την εμφάνιση διαθλαστικών ανωμαλιών, ωστόσο μπορούν να συντελέσουν λίγο στην επιδείνωσή τους.

Καλό είναι να τηρείται ορθή και ασφαλής απόσταση από την οθόνη είτε την τηλεόρασης είτε του υπολογιστή.

Η μελέτη να γίνεται υπό συνθήκες επαρκούς φωτισμού.

Τα παιδιά μαθαίνουν να βλέπουν τα πρώτα 6 χρόνια της ζωής τους, εάν δεν αντιμετωπιστούν οι διάφορες οφθαλμολογικές παθήσεις εγκαίρως κινδυνεύουν να μη μάθουν να βλέπουν σωστά για το υπόλοιπο της ζωής τους. Για αυτό η έγκαιρη και έγκυρη αντιμετωπίση οφθαλμολογικών παθήσεων από ειδικούς είναι το Α και το Ω για την καλή όραση του παιδιού σας.