Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μια από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης στον δυτικό κόσμο

 

 

Τι είναι διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (ΔΑ)?

Η ΔΑ αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης στον δυτικό κόσμο. Εμφανίζεται συχνότερα (40%) σε ασθενείς με  ινσουλινοεξαρτώμενο σακχαρώδη διαβήτη (τύπου Ι) και περίπου στο 20% των πασχόντων από μη ινσουλινοεξαρτώμενο σακχαρώδη διαβήτη (τύπου ΙΙ).

ΔΑ είναι  η κατάσταση εκείνη κατά την οποία τα αιμοφόρα αγγεία του αμφ/δούς του διαβητικού ασθενή υπόκεινται σε παθολογικές βλάβες, όπως είναι για παράδειγμα η διαρροή, οι μικροαιμορραγίες, η απόφραξη και η ισχαιμία (ΔΑ υποστρώματος) και η δημιουργία νέων παθολογικών αγγείων στην επιφάνεια του αμφ/δούς (παραγωγική ΔΑ).

Αίτια και  παράγοντες  κινδύνου  εμφάνισης  ΔΑ:

Όταν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι αυξημένα (κακή ρύθμιση του διαβήτη),  τότε τα πολύ μικρά αγγεία του αμφ/δούς , τα τριχοειδή αγγεία, καταστρέφονται σταδιακά, οδηγώντας στους δύο τύπους της  ΔΑ που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Τα  χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορούν να καθυστερήσουν την εμφάνιση ή να επιβραδύνουν  το ρυθμό εξέλιξης της ΔΑ.

Η διάρκεια της νόσου παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όσα περισσότερα χρόνια πάσχει κανείς από σακχαρώδη διαβήτη, τόσο πιο πιθανό είναι να εμφανίσει ΔΑ. Το 40-45% των ασθενών που εμφανίζουν σακχαρώδη διαβήτη για πρώτη φορά, πάσχει ήδη από κάποιας μορφής ΔΑ. Μετά από 15 χρόνια, 80% των ασθενών με τύπου 1 σακχαρώδη διαβήτη θα έχουν ΔΑ και το αντίστοιχο ποσοστό σε ασθενείς με τύπου 2 σακχαρώδη διαβήτη είναι 84% στα 19 χρόνια.

Η καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης  όπως επίσης και τα χαμηλά επίπεδα λιπιδίων (χοληστερίνη και τριγλυκερίδια) στο αίμα, μειώνουν  την πιθανότητα εμφάνισης ή το ρυθμό εξέλιξης της ΔΑ.

Τέλος η εγκυμοσύνη είναι μία κατάσταση η οποία μπορεί να επιδεινώσει  την ΔΑ.

Ποιά είναι τα συμπτώματα  της ΔΑ ?

Τα αρχικά στάδια της ΔΑ είναι συνήθως  ασυμπτωματικά. Αργότερα, ανάλογα με την βαρύτητα της ΔΑ τα συμπτώματα που μπορεί να έχει ο ασθενής είναι τα εξής:

  • Θάμβος όρασης
  • Μυϊοψίες (κοινώς: μυγάκια)
  • Συχνές μεταβολές στην ποιότητα της όρασης
  • Ελλείμματα (σκοτώματα) στο οπτικό πεδίο
  • Δυσκολία στην αντίληψη των χρωμάτων
  • Πλήρης απώλεια της όρασης

Τυπικά, και οι δύο οφθαλμοί προσβάλλονται εξίσου.

Η μείωση της οπτικής οξύτητας στην ΔΑ οφείλεται κυρίως σε συλλογή υγρού στην περιοχή της ωχράς κηλίδας (διαβητικό οίδημα ωχράς).

Η σημαντική απώλεια της όρασης είναι αποτέλεσμα αιμορραγίας μέσα στην υαλοειδική κοιλότητα, από παθολογικά νεοαγγεία που έχουν δημιουργηθεί στα πλαίσια της παραγωγικής ΔΑ ή ελκτικής αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς στα τελικά στάδια της νόσου.

Πώς γίνεται η διάγνωση  της  ΔΑ?

Η τυπική οφθαλμολογική εξέταση στους διαβητικούς ασθενείς περιλαμβάνει:

  • Μέτρηση οπτικής οξύτητας και διάθλαση
  • Βιομικροσκόπηση, δηλαδή εξέταση των χιτώνων του οφθαλμού με την βοήθεια της σχισμοειδούς λυχνίας
  • Βυθοσκόπηση, δηλαδή έλεγχος του βυθού του οφθαλμού (ωχρά κηλίδα, οπτικό νεύρο και αμφιβληστροειδής) με την βοήθεια ειδικών φακών, μετά από ενστάλαξη κολλυρίων που μεγαλώνουν τη διάμετρο της κόρης του οφθαλμού (μυδρίαση).

Εάν κριθεί απαραίτητο, τότε ο περαιτέρω έλεγχος της νόσου περιλαμβάνει:

  • Φλουοραγγειογραφία. Είναι μια ειδική εξέταση κατά την οποία γίνεται λήψη διαδοχικών φωτογραφιών του βυθού του οφθαλμού με την βοήθεια ειδικής κάμερας, μετά από ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού υλικού (φλουοροσκεϊνης). Από τις φωτογραφίες αυτές μπορεί να διαπιστωθεί ποια αγγεία και πόσο υγρό διαρρέουν, ποια αγγεία έχουν αποφραχθεί και η παρουσία η όχι παθολογικών νεοαγγείων.
  • Οπτική τομογραφία συνοχής (OCT). Είναι μία μη-επεμβατική εξέταση η οποία με την χρήση ειδικού laser, παρέχει πολύ υψηλής ευκρίνειας εικόνες του βυθού του οφθαλμού. Χρησιμοποιείται κυρίως για την εκτίμηση του πάχους του αμφιβληστροειδούς και της βαρύτητας του διαβητικού οιδήματος της ωχράς κηλίδας.
  • Υπερηχογραφία. Αυτή η εξέταση γίνεται όταν ο βυθός δεν μπορεί να ελεγχθεί λόγω αιμορραγίας υαλοειδούς, για την διάγνωση η όχι αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Στην περίπτωση αυτή συνήθως  χρεάζεται χειρουργική αντιμετώπιση.

Όταν ολοκληρωθεί ο οφθαλμολογικός έλεγχος, τότε ο οφθαλμίατρος σας θα αποφασίσει αν θα χρειαστεί θεραπευτική παρέμβαση ή απλός επανέλεγχος.

Όλοι οι διαβητικοί ασθενείς πρέπει να εξετάζονται άμεσα στην περίπτωση που αντιληφθούν αλλαγές στην όραση ενός οφθαλμού, που διαρκούν  περισσότερο από λίγες ημέρες και δεν σχετίζονται με αλλαγές στα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.

ΝΙΚΟΣ ΠΑΓΩΝΗΣ, Χειρ. Οφθαλμίατρος, Μέλος της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργικής Καταρράκτη και  Διαθλαστικής  Χειρουργικής (A.S.C.R.S.), www.provisionclinic.gr

Επιστροφή στα θρανία! Ώρα να τεστάρουμε πόσο καλά βλέπουμε στον πίνακα!

Κάθε Σεπτέμβριο με το ξεκίνημα της νέας σχολική χρονιάς έχουμε συνηθίσει να πηγαίνουμε τα παιδιά μας στον παιδιάτρο για το ετήσιο check-up του, ωστόσο αρκετοί παραλείπουμε να τα πάμε στον οφθαλμίατρο. Το παιδί είναι ένας αναπτυσσόμενος οργανισμός, που συστηματικά αλλάζει, το ίδιο και το οπτικό του σύστημα. Μεγαλώνοντας μέχρι και την ηλικία των 6 ετών, «μαθαίνουμε» να βλέπουμε σωστά και με ευκρίνεια. Αυτό καθιστά αναγκαία τη συστηματική οφθαλμολογική παρακολούθηση, με δεδομένο μάλιστα ότι η αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων είναι εφικτή μόνο σε μικρές ηλικίες.

1ος οφθαλμολογικός έλεγχος:

Η πρώτη εξέταση των ματιών του παιδιού θα πρέπει να γίνεται στο μαιευτήριο, αμέσως μετά την γέννηση του. Η εξέταση στα νεογνά γίνεται με έμμεση οφθαλμοσκόπηση κατά την οποία ελέγχονται παθήσεις όπως συγγενής καταρράκτης, συγγενής γλαύκωμα και άλλες πιο σπάνιες. Ωστόσο η πλειοψήφια των γονιών κυρίως για λόγους οικονομικούς παραλείπουν να κάνουν την οφθαλμολογική εξέταση.  Σύμφωνα με το πρόγραμμα Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας μέχρι το 2020 όλα τα νεογνά θα πρέπει να εξετάζονται και οφθαλμολογικά.

Παιδιά που έχουν γεννηθεί πρόωρα, ιδίως αυτά που έχουν μπει σε θερμοκοιτίδα, καλό είναι να εξετάζονται από οφθαλμίατρο και να ακολουθούνε ένα πιο τακτικό έλεγχο, σύμφωνα με τις ενδείξεις του οφθαλμιάτρου.

Ένα στα πέντε παιδιά ηλικίας 5 ετών εμφανίζουν κάποια οφθαλμολογική πάθηση, συνεπώς καταλαβαίνουμε πόσο απαραίτητη είναι η τυπική διαδικασία του οφθαλμολογικού ελέγχου που επιβάλλει η ελληνική πολιτεία σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες.

Η αμερικάνικη ακαδημία οφθαλμολογίας – ΑΑΟ (www.aao.org) και η αμερικανική ακαδημία παιδιατρικής – AAP (www.aap.org) προτείνουν να γίνεται έλεγχος στις ακόλουθες ηλικίες:

  1. Μετά τη γέννηση (στο μαιευτήριο)
  2. 6 μηνών εώς 1 έτους (ιδιαίτερα εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αμβλυωπίας, στραβισμού, συγγενούς καταρράκτη, συγγενούς γλαυκώματος ή ρετινοβλαστώματος)
  3. Σε ηλικία 3 ετών
  4. Πριν ξεκινήσει το σχολείο
  5. Κάθε χρόνο μέχρι την ηλικία των 10 ετών και μετά στα 12, στα 15 και στα 18, αν δεν διαπιστωθεί οφθαλμολογική πάθηση.

Ένας πλήρης παιδοφθαλμολογικός έλεγχος περιλαμβάνει:

  • Κερατομετρία
  • Μέτρηση οπτικής οξύτητας
  • Τονομέτρηση
  • Εξέταση στην Σχισμοειδή Λυγνία
  • Αντίληψη χρωμάτων
  • Εκτίμηση στερεοσκοπικής όρασης (τρισδιάστατη όραση)
  • Ορθοπτική Μελέτη (Στραβισμός & Οφθαλμοκινητικότητα)
  • Κυκλοπληγία (Λεπτομερής μελέτη λανθάνοντων διαθλαστικών σφαλμάτων και μελέτη βυθού)

Ο ρόλος του γονέα:

Η παρατηρητικότητα του γονέα παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της όρασης του παιδιού. Ο γονιός μπορεί και μόνος του να παρατηρήσει τυχόν προβλήματα όρασης με τους εξής τρόπους:

Φέρνοντας κάτι έντονο και χρωματιστό μπροστά στα μάτια του παιδιού και απομακρύνοντας το αργά, ο γονιός μπορεί να παρακολουθήσει εάν το παιδί το ακολουθεί με τα μάτια του.
Αν το παιδί είναι άνω των 2 ετών, θα πρέπει να βλέπει εξαιρετικά καλά και με λεπτομέρειες μακριά. Αν ο γονιός παρατηρήσει ότι το παιδί δυσκολεύεται να δει μακριά, θα πρέπει να απευθυνθεί σε οφθαλμίατρο.
Ένα καλό τεστ είναι να κλείσει ο γονιός μια το ένα και μια το άλλο μάτι για να ελέγξει ότι βλέπει εξίσου καλά και με τα δύο μάτια.

Ο ρόλος της κληρονομικότητας και της πρόληψης:

Η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός είναι κληρονομικές παθήσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως εάν ένας γονιός έχει κάποια από τις αναφερόμενες παθήσεις, θα τις αποκτήσει το παιδί του. Παρομοίως, γονείς που δεν έχουν κάποια τέτοια πάθηση δεν σημαίνει ότι τα παιδιά τους δεν έχουν πιθανότητα να την εμφανίσουν.
Η μυωπία για παράδειγμα, καθορίζεται γενετικά και εξελίσσεται παράλληλα με την ανάπτυξη του ματιού και δεν υπάρχει τρόπος να την αποτρέψει κανείς, τουλάχιστον με τα όσα είναι γνωστά μέχρι σήμερα στον επιστημονικό κόσμο.

Για να προλάβουμε τυχόν προβλήματα στα μάτια των παιδιών θα πρέπει να τα ρωτάμε συχνά αν βλέπουν καλά, αλλά και να το παρατηρούμε και οι ίδιοι, από τον τρόπο που βλέπουν τηλεόραση, που κάθονται στην οθόνη του υπολογιστή–ταμπλέτα, που διαβάζουν κ.λπ.
Αν για παράδειγμα έρχονται πολύ κοντά στην τηλεόραση, ίσως να μην βλέπουν καθαρά μακριά. Επίσης, στα αγόρια θα πρέπει να παρατηρούμε εάν μπορούν να διακρίνουν τα βασικά χρώματα, το πράσινο, το κόκκινο, το μπλε, και το κίτρινο.

Οι περισσότεροι γονείς ανησυχούν για την επίδραση του διαβάσματος και της πολύωρης παρακολούθησης τηλεόρασης, στην όραση του παιδιού τους. Έρευνες της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας (AAO – www.aao.org) υποστηρίζουν πως τέτοιες δραστηριότητες που είναι απαιτητικές για την όραση, δεν προκαλούν την εμφάνιση διαθλαστικών ανωμαλιών, ωστόσο μπορούν να συντελέσουν λίγο στην επιδείνωσή τους.

Καλό είναι να τηρείται ορθή και ασφαλής απόσταση από την οθόνη είτε την τηλεόρασης είτε του υπολογιστή.

Η μελέτη να γίνεται υπό συνθήκες επαρκούς φωτισμού.

Τα παιδιά μαθαίνουν να βλέπουν τα πρώτα 6 χρόνια της ζωής τους, εάν δεν αντιμετωπιστούν οι διάφορες οφθαλμολογικές παθήσεις εγκαίρως κινδυνεύουν να μη μάθουν να βλέπουν σωστά για το υπόλοιπο της ζωής τους. Ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος των παιδιών είναι υψίστης σημασίας  για την έγκαιρη και έγκυρη αντιμετωπίση οφθαλμολογικών παθήσεων.

Στην Οφθαλμολογική Κλινική Provision έχουμε εξειδικευμένο τμήμα Παιδοφθαλμολογίας, κλείστε σήμερα κίολας ραντεβού με έναν εξειδικευμένο παιδοφθαλμίατρο  (www.provisionclinic.gr).